Jako jeden z pionierów sztuki współczesnej, Wassily Kandinsky uważał, że tylko całkowita abstrakcja daje możliwość głębokiej, transcendentalnej ekspresji, podczas gdy kopiowanie z natury tylko ingeruje w ten proces. Dlatego też w swojej sztuce zastosował innowacyjny język obrazowy, który luźno odnosił się do świata zewnętrznego, wyrażał za to wewnętrzne doświadczenia artysty. Twórczość Kandinsky’ego rozwijała się w trzech fazach, przesuwając się od wczesnych, reprezentacyjnych płócien i ich religijnej symboliki do zachwycających i operowych kompozycji, by na koniec ewoluować w geometryczne i biomorficzne płaszczyzny koloru. Jego działa na trwałe zapisały się w historii sztuki i wciąż inspirują kolejne pokolenia artystów. Nadal również angażują zmysły i emocje odbiorców.

Wassily (Wasilij) Wasiliewicz Kandinski urodził się w 1866 roku w Moskwie w dobrze wykształconej rodzinie z wyższych sfer. Większość dzieciństwa spędził w Odessie, kwitnącym, kosmopolitycznym mieście. Już od najmłodszych lat Kandinsky przejawiał niezwykłą wrażliwość na bodźce dźwiękowe oraz kolory, dlatego ojciec zapisał go na prywatne lekcje rysunku, a także lekcje gry na fortepianie i wiolonczeli. Pomimo wczesnego kontaktu ze sztuką, Kandinsky zaczął malować dopiero w wieku 30 lat. Wcześniej natomiast wstąpił na Uniwersytet Moskiewski, aby studiować prawo, etnografię i ekonomię. Po ukończeniu studiów w 1892 roku rozpoczął karierę wykładowcy prawa. Zainteresowanie Kandinsky’ego symboliką barw i jej wpływem na ludzką psychikę rosło jednak przez cały pobyt w Moskwie. Dodatkowo, etnograficzna podróż badawcza w 1889 r. do regionu Wołogdy, w północno-zachodniej Rosji, wywołała w nim pociąg do sztuki ludowej. To zaś wpłynęło na decyzję o porzuceniu dotychczasowej posady i o podjęciu nauki w szkole artystycznej w Monachium. Poznał tam m.in. Aleksieja Jawlenskiego, który wprowadził Kandinsky’ego do monachijskiej artystycznej awangardy. W 1901 r. wraz z trzema innymi młodymi artystami Kandinsky założył „Phalanx” – stowarzyszenie artystów przeciwstawiające się konserwatywnym poglądom na sztukę. Wtedy też nawiązał relację ze swoim uczniem Gabriele Munterem, który stał się jego towarzyszem na następne 15 lat. Podróżując po Europie i północnej Afryce z Munterem w latach 1903-1909, Kandinsky zapoznał się z rosnącym ruchem ekspresjonistycznym i wypracował własny styl oparty na różnorodnych źródłach artystycznych.

W 1909 r. został jednym z założycieli Neue Kunstlervereinigung Munchen (NKVM, lub Stowarzyszenie Nowych Artystów w Monachium), grupy obejmującej awangardowych artystów, których praktyki były zbyt radykalne dla tradycyjnych organizacji i ówczesnych akademii. Obrazy Kandinsky’ego z tamtego okresu stawały się coraz bardziej wyabstrahowane z otaczającego świata. Artysta stopniowo udoskonalał swój styl, pracując nad improwizacją, kompozycją i impresją.

W 1911 r., w odpowiedzi na odrzucenie jednego z obrazów Kandinsky’ego z dorocznej wystawy NKWM, on i Franz Marc zorganizowali konkurencyjną i wspólnie założyli „Der Blaue Reiter” – luźne stowarzyszenie dziewięciu ekspresjonistycznych artystów (byli tam m.in. August Macke, Munter i Jawlensky). Chociaż różnili się między sobą, jeśli chodzi o cel i podejście do sztuki, cała grupa wierzyła w siłę sztuki współczesnej i możliwość odczuwania doznań duchowych poprzez symboliczne skojarzenie dźwięku i koloru. A obie te kwestie były, jak wiemy, bardzo bliskie i drogie sercu Kandinsky’ego. Przynależąc do tej grupy, opublikował „Concerning the Spiritual in Art” (1911), swój pierwszy teoretyczny traktat o abstrakcji, w którym wyartykułował swoje credo artysty. W tym czasie tworzył zarówno prace abstrakcyjne, jak i figuratywne, ale coraz mocniej skłaniał się w stronę malarstwa nieobiektywnego. Wybuch I wojny światowej doprowadził do rozwiązania Der Blaue Reiter, ale mimo krótkiej kadencji grupa zainicjowała niemiecki ekspresjonizm.

Twórczość Kandinsky’ego, zarówno artystyczna, jak i teoretyczna, odegrała dużą rolę w filozoficznych podstawach późniejszych ruchów nowożytnych, w szczególności ekspresjonizmu abstrakcyjnego i jego wariantów, takich jak malarstwo Color Field. Jego późne, biomorficzne prace miały ogromny wpływ na rozwój stylu nie-obiektywnego Arshile Gorky’ego, który z kolei pomógł ukształtować estetykę Szkoły Nowego Jorku. Jackson Pollock interesował się późnymi dziełami Kandinsky’ego i był zafascynowany jego teoriami na temat ekspresyjnych możliwości sztuki, w szczególności jej oddziaływaniem na spontaniczną aktywność i podświadomość. Analiza sensorycznych właściwości koloru Kandinsky’ego miała ogromny wpływ na malarzy Color Field, takich jak Mark Rothko, który podkreślał potencjał emocjonalny tkwiący w odcieniach. Nawet artyści z lat 80. tacy jak Julian Schnabel i Philip Guston, zastosowali pomysły Kandinsky’ego dotyczące wewnętrznej ekspresji artysty w swoich postmodernistycznych pracach.

Kandinsky postrzegał sztukę nieobiektywną, abstrakcyjną jako idealny sposób na wyrażenie „wewnętrznej konieczności” artysty i przekazywanie uniwersalnych ludzkich emocji i idei. Uważał się za proroka, którego misją było dzielić się tymi ideami ze światem w celu naprawy społeczeństwa. Postrzegał muzykę jako najbardziej transcendentną formę sztuki – muzycy mogli bowiem wywoływać obrazy w umysłach słuchaczy jedynie za pomocą dźwięków. Dlatego starał się tworzyć podobnie pozbawione obiektów, bogate duchowo obrazy, które nawiązywały do ​​dźwięków i emocji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *