Wśród wątków z życia Chrystusa było kilka wydarzeń, które znalazły się na płótnach wielu europejskich malarzy. Artyści chętniej jednak niż samo Boże Narodzenie, malowali późniejszy epizod przytaczany w Ewangelii św. Mateusza, czyli pokłon trzech mędrców ze Wschodu.

W tradycji ten dzień zachował się jako święto Trzech Króli, ale tak naprawdę jest to jedno z najstarszych świąt chrześcijańskich. Historia trójki Magów nazywanych także Mędrcami lub Królami, to historia Objawienia Pańskiego, czyli ukazania się Boga poganom, a dokładnie nie-Izraelitom. Dlaczego to chrześcijańskie święto było malowane przez Leonarda da Vinci, Brueghela i Bruegla? Dlaczego akurat orszak Trzech Króli był tak chętnie podejmowanym motywem, chociaż w samej Ewangelii wiadomo jedynie o gwieździe prowadzącej Mędrców i ich darach złożonych małemu Bogu?

Pokłon Trzech Króli, Leonardo da Vinci
Pokłon Trzech Króli, Leonardo da Vinci
Pokłon Trzech Króli, Brueghel
Pokłon Trzech Króli, Jan Brueghel (Starszy)

Przede wszystkim scena pochodu i pokłonu ważnych postaci daje artystom duże pole do popisu. Artyści najczęściej obrazowali przepych królewskiego orszaku. Stroje postaci zwykle stanowią mieszankę egzotycznych wyobrażeń na temat ubioru blisko-wschodnich władców i ówcześnie panującej mody. Tak, jak na obrazie Hendricka van Balena, flamandzkiego malarza z XVII wieku. Postać nowonarodzonego Jezusa była umiejscawiana w centrum dzieła lub po prawej stronie, gdy obraz ukazywał pokłon mędrców i złożenie darów: złota, kadzidła i mirry. Van Balen zdecydował się rozświetlić postać Dzieciątka oraz twarz Maryi, by nie zginęli oni w tłumie przybyszów.

Pokłon Trzech Króli, van Balen
Pokłon Trzech Króli, van Balen

Artyści chętnie przedstawiali sam orszak w ogóle rezygnując ze sceny w stajence. Na fresku Benozzo Gozzoli zatytułowanym Pochód Trzech Króli, świta Mędrców i sami wędrowcy zajmują nieproporcjonalnie więcej miejsca na ścianach kaplicy niż Święta Rodzina. Fresk autorstwa włoskiego malarza renesansowego powstał jako uzupełnienie do obrazu ołtarzowego pędzla Fra Fillipo Lippiego Adoracja Dzieciątka. Dzieło Gozzoli znajduje się w kaplicy pałacu Medyceuszy we Florencji.

Orszak Trzech Króli (fragment), Gozzoli
Orszak Trzech Króli (fragment), Benozzo Gozzoli

Święto Trzech Króli nazywane jest także Objawieniem czyli Epifanią. Tym terminem Grecy nazywali oficjalny i uroczysty wjazd władcy np. do miasta. W tradycji chrześcijańskiej chodzi o „wjazd”, objawienie, Boga w widzialnej postaci. Artyści jednak w czasach panujących monarchii wykorzystywali to znaczenie obejmując epifanią aktualnie panujących możnych tego świata. W ten sposób na genialnym fresku Gozzoli można doszukać się w osobach Trzech Króli rodzinę Medyceuszy: najmłodszego Lorenza, jego ojca – Cosimo i dziadka – Pietro.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *