Jśpiewający lokaj vettrianoego twórczość bywa kiczowata, a banalny erotyzm niektórych obrazów mógłby nadawać się na okładki Harlequinów. Jack Vettriano potrafił jednak stworzyć wiele dzieł, od których trudno oderwać wzrok. Niosą one w sobie jakąś tajemniczą zagadkę, są jakby opowieścią na płótnie.

Plaża to nie tylko upalny, wakacyjny dzień jak na obrazie Georgesa Seurata. To także pochmurna i wietrzna pogoda, co jednak nie przeszkadza parze zatańczyć w balowych strojach. Ten jeden z najsłynniejszych obrazów Vettriano nosi tytuł Śpiewający lokaj. Dzieło, przedstawiające zastygłą w tańcu elegancką parę na wietrznej plaży, zostało sprzedane w 2004 roku za blisko 750 tysięcy funtów. Co takiego jest w tym obrazie i w innych pracach Vettriano, że są wciąż tak popularne i osiągają zawrotne ceny na aukcjach?

Zatrzymana chwila

Jack Vettriano urodził się w Szkocji w 1951 r. i do 21 urodzin nie sądził, że zostanie malarzem. Wszystko zmieniło się, gdy jego dziewczyna dała mu w prezencie farby akwarelowe. Od tamtej pory młody artysta uczył się samodzielnie malarstwa, ćwiczył i tworzył, by w 1989 r. pokazać swoje pierwsze dzieła na publicznej wystawie. Dwa zaprezentowane obrazy zostały wykupione już pierwszego dnia. Tak zaczęła się kariera artystyczna szkockiego malarza. Krytycy nie specjalnie przepadają za jego twórczością, nazywając obrazy „bezmózgimi” lub określając ich tematykę jako „kiepską erotyką”. Rzeczywiście są w dorobku Vettriano dzieła niekiedy dosadnie erotyczne, pozbawione domysłów, a jakże wręcz pornograficzne, co ociera się o kicz. Nawet te banalne obrazy mają w sobie pewną charakterystyczną cechę malarstwa Vettriano. To pewnego rodzaju zatrzymanie chwili, fabularność dzieł, jakby autor wyobrażał sobie sceny z czytanej książki.

Kolejną cechą wspólną dla prac artysty jest sceneria lat 60. Mężczyźni noszą eleganckie garnitury i kapelusze, kobiety mają upięte włosy, a na sobie typowe dla ówczesnej mody sukienki, postaciom często towarzyszy dymiący papieros. Może właśnie ten kostium historyczny sprawia, że obrazy szkockiego malarza są tak popularne na zachodzie. W końcu lata 60. to jeden z symboli Amerykańskiego Snu. Malarstwo Vettriano jest bardzo bliskie twórczości Edwarda Hoppera i warto je ze sobą zestawić. Obaj artyści stosują podobną technikę i używają podobnych środków wyrazu: to właśnie ta tajemniczość i narracyjność obrazów, a także miękki, plastyczny modelunek.

Kaprys Jaśnie Państwa

Powróćmy na naszą burzową plażę. Znajdują się na niej cztery postacie, od lewej: służąca w stroju pokojówki, kobieta (z bosymi stopami – szpilki wbijałyby się w piasek) i mężczyzna w wieczorowych kostiumach oraz lokaj ubrany na czarno. Z pewnością aura nie sprzyja wybraniu się w to miejsce. Większą część płótna, nad nisko namalowaną linią horyzontu, zajmują kłęby szarych chmur. Służący z trudem utrzymują parasole, a pokojówka z rozwianym fartuszkiem musi przytrzymywać czepek na głowie, by nie porwał go wiatr. Postacie odbijają się na wilgotnym piasku. Cała scena wygląda jak kaprys Jaśnie Państwa, którzy po powrocie nad ranem z balu mieli ochotę jeszcze potańczyć. Zabrali więc służących na plażę, by osłaniali ich przed niepogodą. Tylko tańczący nie zwracają uwagi na wiatr, który porywa słowa piosenki śpiewanej przez lokaja.

Coś jednak na obrazie się nie zgadza: para została błędnie namalowana. W tańcu to partner zwykle prowadzi, a więc mężczyzna powinien lewą ręką trzymać dłoń partnerki, a prawą położyć na łopatce kobiety. W taki ustawieniu para powinna tańczyć w kierunku lądu, czyli do widza. Zwróćmy uwagę, że wszystkie postaci mają zasłonięte twarze, lokaj znajduje się po stronie mężczyzny, a służąca przy kobiecie. Poprawny układ wymagałby wtedy, aby panowie znajdowali się po lewej stronie płótna, a panie po prawej.

Czego byśmy nie powiedzieli o twórczości Vettriano, to jednak faktem pozostaje, że jest on niesamowicie popularny. Jego obrazy reprodukowane są na plakatach, kartkach i kalendarzach. Dzieła Vettriano w swoich kolekcjach posiada m.in. Jack Nicholson czy sir Alex Ferguson.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *