Wielokrotnie zachwycamy się malarstwem impresjonistycznym. Rzadko jednak zdajemy sobie sprawę, że modernistyczny styl narodził się z wielu inspiracji, w tym sztuką japońską. Oto zaledwie niewielka szczypta ciekawostek na temat „obrazów przepływającego świata”.

Ukiyo-e jest charakterystycznym stylem sztuki japońskiej, którym fascynują się kraje Zachodu. Zalicza się do tego nurtu zarówno malarstwo, jak i drzeworyty, choć obie te dziedziny nawzajem się łączyły i trudno traktować je w tym kontekście zupełnie osobno. Dlaczego akurat ten styl stał się tak popularny wśród europejskich artystów zwłaszcza XIX-wiecznych?

Sztuka codzienności

Prawdopodobnie dlatego, iż obrazy te najczęściej przedstawiały konkretną rzeczywistość przetworzoną jedynie artystyczną techniką. Na ryżowych kartach znajdziemy pejzaże, widoki słynnych miejsc (stąd też nazwy wielu cykli drzeworytniczych), portrety zwykłych ludzi, ulice, jarmarki etc. Wszystko to, co twórcy obserwowali na co dzień. Co więcej na początku częściej przedstawiano teatry, aktorów Kabuki, gejsze i sceny z domów uciech. Dużą popularnością cieszyły się shunga, czyli obrazki „wiosenne” albo po prostu erotyczne. Dopiero później artyści zaczęli tworzyć również widoki natury i landszafty. Stąd też wzięła się poetycka nazwa tego stylu: ukiyo-e znaczy „obrazy przepływającego świata„. Ta nazwa idealnie odnosi się również do europejskiego malarstwa końca XIX wieku.

Rozwój japońskich drzeworytów

Hokusai, Wielka fala w Kanagawie
Hokusai, Wielka fala w Kanagawie

Rozwój nurtu ukiyo-e można podzielić na kilka etapów. Dwie główne fazy to: okres Edo trwający od lat 20. XVII wieku do 1867 r., okres Meiji przypadający na lata 1867-1912. Ten drugi był okresem schyłkowym, w którym można odnaleźć zachodnie wpływy. Okres Edo, dzisiaj to miasto nazywa się Tokio, był czasem, w którym sztuka japońska rozwijała się swobodnie. Do I poł. XVIII wieku wykonywano proste, czarno-białe drzeworyty, które pełniły rolę ilustracji do książek, broszur itp.. Z czasem zaczęto zwracać uwagę na ich piękno, udoskonalono technikę (drzeworyt wielobarwny) i rozszerzono zakres motywów. Ze schyłku okresu Endo, czyli od końca XVII w. do I poł. XIX wieku pochodzi najwięcej popularnych do dziś obrazów przepływającego świata.

36 widoków na górę Fuji

Hokusai, Hodogaya on the Tōkaidō
Hokusai, Hodogaya on the Tōkaidō

Produkcja drzeworytów wymagała pracy wielu rzemieślników i artystów: malarzy, rytowników i drukarzy, którzy wykonywali kopie ilustracji. W czasach, gdy drzeworyty ukiyo-e stały się osobną dziedziną sztuki pojawiły się także szkoły i wielcy artyści. Prekursorem nurtu był Hishikawa Moronobu, który między innymi zaczął podpisywać swoje drzeworyty. Innym znanym twórcą był Hokusai Katsushika. Był on bardzo płodnym rysownikiem i malarzem, którego najsłynniejszym cyklem drzeworytów jest 36 widoków na górę Fuji. To z tego cyklu pochodzi m.in. obraz Hokusaia zatytułowany Wielka fala w Kanagawie.

Górę Fudżi o różnych porach dnia i roku przestawiał także inny znany artysta Andō (Utagawa) Hiroshige (on także stworzył cykl zatytułowany tak samo, jak dzieło Hokusaia). Innym znanym (zwłaszcza w Młodej Polsce) dziełem Hiroshige jest drzeworyt Rozpogodzenie po śnieżycy w Kameyama pochodzący z cyklu Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō.

Hiroshige_Atake_sous_une_averse_soudaine
Hiroshige, Wieczorna ulewa nad Wielkim Mostem Atake z cyklu Sto znanych miejsc w Edo

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *