Kolejną starotestamentową historią o traceniu głowy, którą interpretowało wielu malarzy jest ta o Dawidzie i Goliacie. Co ciekawe, rzadko kiedy wielcy malarze podejmowali motyw zabójstwa potężnego żołnierza, ograniczając się do ostatniej fazy aktu, czyli dekapitacji.

Olbrzym kontra pasterz

W Pierwszej Księdze Samuela została opowiedziana jedna z najbardziej znanych historii biblijnych. Działo się to podczas wojny Izraelitów z Filistynami. Obie armie zajęły pozycję, ale zamiast bitwy doszło do pewnej ugody. Każdy wódz miał wystawić jednego ze swoich najlepszych żołnierzy, by ze sobą walczyli. Zwycięzca wygrałby w imieniu całego wojska. Wśród Filistynów był jeden olbrzymi i niepokonany wojownik o imieniu Goliat. Natomiast z Izraela zgłosił się pewien mało znany rudy pasterz, który nie był nawet żołnierzem. Wyszedł on do walki wyposażony jedynie w procę, pięć płaskich kamieni i kij pasterski. Oczywiście Goliat wyśmiał przeciwnika, ale żarty się skończyły, gdy Dawid z bożą pomocą jednym celnym strzałem między oczy pokonał olbrzyma. Następnie odciął mu głowę jego własnym mieczem i zaniósł ją wodzom Izraela. Gdy wojska filistyńskie spostrzegły co się stało, rzuciły się do ucieczki gonione przez izraelskich żołnierzy.

Smutny Dawid

caravaggio dawid z głową GoliataNajpopularniejszym malarskim przedstawieniem tej sceny jest dzieło Caravaggia, czyli Dawid z głową Goliata, namalowane w latach 1609–1610. Artysta stworzył wcześniej kilka obrazów nawiązujących do starotestamentowej historii, ale to dzieło stworzone u schyłku życia jest wyjątkowe z kilku powodów. Po pierwsze sposób, w jaki zostało stworzone z zastosowaniem charakterystycznego efektu sfumato, sprawia, że uniesiona głowa zdaje się wychodzić z ram. To ona jest na tym płótnie najważniejsza, a to dlatego, że to głowa samego Caravaggia. Obraz ten jest wyrazem pokuty i skruchy za popełnioną przed laty zbrodnię malarza i miał trafić do kardynała Borghese, który wydał na malarza wyrok. Sugestia malarska była tak wyraźna, że Caravaggio otrzymał zgodę na bezpieczny powrót do kraju, ale niestety nie doczekał tej chwili. Obraz okazał się proroczy, gdyż niedługo po jego ukończeniu malarz zmarł. Głowa Goliata/Caravaggia posiada na czole dziurę po kamieniu, a w na wpółprzymkniętych oczach można zauważyć jeszcze ostatni błysk życia. Wyraz sceny potęguje niemy krzyk olbrzyma, ale także smutna mina Dawida, który nie wygląda na zwycięzcę. Młodzieniec jest zamyślony i wygląda tak, jakby współczuł swojemu wrogowi. Na klindze miecza, którym Dawid odciął głowę Goliata znajduje się inskrypcja „H-AS OS”, będąca skrótem od łacińskiej sentencji Humilitas occidit superbiam, która oznacza „pokora zabija dumę” – kolejny wyraz skruchy artysty.

Dramatyzm i zimna krew

Tycjan_David_i_GoliatDo biblijnego motywu sięgnął także Tycjan (obraz z lat 1542-1544), przedstawiając motyw zabójstwa tuż po odcięciu głowy Goliatowi. Scena jest o wiele bardziej dramatyczna, widać tu pewną narrację w przeciwieństwie do statycznego, ale pełnego znaczeń obrazu Caravaggia. Przede wszystkim perspektywa żabia, gest Dawida, który rękami zasłania twarz i złocista światłość między obłokami ewidentnie mają wskazywać, z czyjej woli dokonało się zwycięstwo pasterza. Obraz organizują diagonalnie ułożone zwłoki Filistyna. Tu również głowa znajduje się na pierwszym planie, ale ułożona płasko odcina się trupiobladą barwą od reszty ciała olbrzyma. Widać, że życie uszło z niej już dawno temu. Dawid zaś wznosi dziękczynne modły do nieba i zwycięsko przyklęka na trupie wroga.

Reni Dawid z głową GoliataJeszcze inaczej motyw ten wykorzystał wczesnobarokowy malarz Guido Reni w swoim Dawidzie z głową Goliata (1605 r.). Artysta sportretował Dawida, który pozuje z głową Goliata jak z trofeum. Młodzieniec w nonszalanckiej pozie, z fikuśnym nakryciem głowy z piórkiem podtrzymuje głowę Goliata, która spoczywa na kamiennych blokach. Po olbrzymiej głowie Filistyna można wnioskować, jak wielkim był człowiekiem. Dawid wygląda tu na zwycięzcę, który z zimną krwią dokonał tego niebywałego czynu. W ręce, w centralnym punkcie obrazu, pasterz trzyma procę, a pod jego stopami leży miecz, którym dobił Goliata. Rękojeść miecza układa się w litery G oraz R, będące inicjałami autora dzieła.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *