jadwiga-z-sanguszkówW portretowaniu osiągnęła mistrzostwo, bazując na własnym, bardzo nowoczesnym, jak na przełom XIX i XX wieku, stylu. Całkowicie poświęciła się pracy twórczej. Zmarła w samotności i w zapomnieniu, dzieląc los innych wielkich artystów. Sporą część jej dorobku możemy podziwiać w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Najciekawszy był człowiek

Przede wszystkim Olga Boznańska była portrecistką. Sama przyznawała, że o wiele ciekawszym jest dla niej żywy model, niż pejzaż czy martwa natura (choć popełniła również takie obrazy). Na trwającej w MNK wystawie zgromadzono 91 portretów pędzla Olgi Boznańskiej. Znajdziemy wśród nich osobistości życia kulturalnego Krakowa, Monachium, czy Paryża; jej bliskich znajomych, artystów, pisarzy, znawców sztuki, marszandów. Portrety tworzyła niezmiennie w podobnej stylistyce. Obrazy przedstawiają osoby półpostaciowo, najczęściej en face, patrzące w stronę malarki, a teraz widza. Tło nie odgrywało znaczącej roli. Było tylko upiększeniem, składającym się z barwnych smug, niekiedy było to jakieś nieokreślone wnętrze, portretowany zasiadał na krześle lub sofie, jak u Whistlera, i czekał na uwiecznienie. Rzadko osoby wyposażone były w rekwizyty, czasem ktoś trzymał szklankę, papierosa lub kwiaty. Elementy stroju były zobrazowane szybkimi pociągnięciami pędzla. Tło nie było ważne, aż wreszcie całkiem zanikło w ostatniej fazie twórczości (według mnie najsłabszej). Liczyła się twarz.

Błysk w oku

Malczewski komentując malarstwo Boznańskiej mówił, że składa się z „samych łatek kolorowych”, i że jest „zakopcone sadzą”. Rzeczywiście, bądź co bądź, krytyczne słowa autora Melancholii świetnie oddają charakter jej obrazów. Malarka używała głównie ciemnych tonów, korzystała z brązów, czerni i szarości, które rozświetlała białymi czy różowy detalami, ale zawsze stonowanymi. Najbardziej zadziwiające jest, jak z chaosu wydawałoby się przypadkowych barw, wyłania się twarz człowieka. Twardy modelunek i szerokie pociągnięcia uwydatniają ten efekt. Gdy przyjrzeć się z bliska zobaczymy, jakich niezliczonych kolorów używała do oddania cery oraz faktury ludzkiej skóry. Boznańska potrafiła nadać bohaterom portretów pewien element żywotności, charakterystyczny także w malarstwie Velazqueza, którym się inspirowała. A to za sprawą grudki białej farby. W oczach widzimy ten nieśmiertelny błysk, który sprawia, że modele ożywają na płótnie.

Kraków – Monachium – Paryż

Olga Boznańska urodziła się w 1865. Młodość spędziła w Krakowie. Od początku wiedziała, że zostanie malarką. W wieku 21 lat wyjechała do ówczesnej stolicy artystycznej, czyli Monachium, gdzie przewinęło się wielu polskich twórców (m.in. Gierymscy). Potem wyruszyła dalej, do Paryża, ciesząc się sławą zdolnej artystki i odbierając nagrody z kolejnych wystaw. Potrafiła odeprzeć zarzuty, iż brak jej talentu, tworząc wielkoformatowe dzieło W wielki piątek, przedstawiające modlącą się zakonnice. Tym obrazem udowodniła, że potrafi świetnie operować światłem i przestrzenią. Po wojnie, gdy na arenę sztuki wkroczyły nowoczesne kierunki, malarstwo Polki stało się mniej zauważalne. Olga Boznańska zmarła w zapomnieniu w Paryżu w tamtejszym Szpitalu Sióstr Miłosierdzia w 1940 roku.

Wystawa w Muzeum Narodowym gromadzi wiele najważniejszych prac artystki oraz pojedyncze dzieła malarzy, którymi się inspirowała (Velazquez, lub które stanowią komentarz do jej twórczości (Manet, Eugene Carriere). Kuratorzy wydzielili specjalną część, w której zaprezentowano prace konserwatorskie. Oprócz dzieł zobaczyć można rekwizyty i pamiątki po artystce, a także fotografie.

Niektórzy uważają, że Boznańska potrafiła sportretować charakter postaci. Jednakże wydaje mi się, że malowała, oddając prawdę, nie próbując koloryzować postaci, czy sztucznie ukazywać naddanych wartości. Co szczególnie widać w jej autoportretach, w których krytycznie, nawet przesadnie, podchodziła do własnej fizjonomii. Jaka to różnica w porównaniu z malarstwem Malczewskiego, słynącego z licznych wizji samego siebie.

Wystawa w MNK potrwa do 1 lutego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *